Van 11 tot 15 jaar, puberteit in Den Helder

Na de lagere school ging Hanneke naar het lyceum, net als haar oudste zus Marieke. Ze haalde redelijke resultaten, maar school interesseerde haar niet echt. Wel las ze veel boeken uit de grote boekenkast van haar moeder die ook dol op lezen was. Over godsdienst, die ze al vroeg afzwoor, over verre volken en geschiedenis. En over de periode dat haar grootvader Pake, rode dominee uit het begin van de 20ste eeuw, actief was voor de verheffing van arbeiders, vrouwen-emancipatie en de bestrijding van alcoholisme. Korte tijd was Pake verbonden aan Walden, de commune van Frederik van Eeden in het Gooi.

Toen ze een jaar of elf was, bleken haar ogen slecht (bijziend -10). De bril die ze kreeg had lelijke dikke glazen, jampotjes werden die genoemd. Al gauw probeerde ze zo veel mogelijk geen bril te dragen. Later brak ze de glazen en keek op school naar het bord door een scherf glas van haar bril. Zo kon ze toch meekomen zonder dat afschuwelijke ding op te hoeven zetten.
Tijdens een vakantie ging ze logeren bij haar geliefde grootvader, Pake, de rode dominee, die inmiddels in Voorburg aan de Vliet woonde. Hij was na zijn pensionering nog steeds actief met het bezoeken van allerlei eenzame en gebrekkige mensen, onder andere in het nabijgelegen HTO (Haagsch Tehuis voor Ongehuwden).
Hanneke’s moeder had de gebroken bril van haar dochter gevonden en hem laten maken. Per post kwam het ding aan in Rijswijk. Toen ze de bril daar opzette zag ze hoe vies het huis van haar grootvader was en hoe slordig hijzelf er uitzag. Door de bril ontdekte ze dat ze lang in een soort droomwereld had geleefd die in haar fantasie veel mooier was.

In de eerste jaren op het lyceum groeide Hanneke uit tot een vroegrijpe vrouw die veel  belangstelling van jongens (en een leraar!) kreeg. Ze kon er met haar rok met petticoat, slanke taille, opgemaakt en met hoge hakjes (en zonder bril) verleidelijk uitzien en had ook wel een vriendje af en toe. Maar haar belangstelling lag toch elders.

Ze werd lid van de NJN, de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie, waarvan de Helderse afdeling geheel uit jonge knullen bestond. Die zagen zo’n meid helemaal niet zitten, maar Hanneke liet zien dat ze kon meedoen met hun soms wilde fiets- en wandeltochten en zwempartijen in de zee. Ze vond het heerlijk om zo buiten in de natuur te zijn. Al snel werd ze aanvaard als volwaardig lid en deed mee aan tochten in de natuur, vogeltellingen etc. Nu met broek en slobbertrui.

Toch ging het niet goed met haar. Thuis kreeg ze weinig aandacht, warmte en begeleiding. Ze voelde zich niet gewenst en onwelkom. Ze fantaseerde dat Lydius niet haar echte vader was, maar misschien wel Harke, een kunstschilder die bevriend was met haar moeder.
Ze at ook slecht, want ze was, door haar contacten in de NJN, vegetariër geworden, maar kreeg niet voldoende voeding die vlees verving met als gevolg bloedarmoede en ijzergebrek. Ze had last van slapeloosheid en voelde zich eenzaam en ongelukkig.

Op haar veertiende deed ze op een avond een  poging tot zelfdoding met allerlei medicatie die in het huis aanwezig was. De volgende ochtend vonden haar ouders haar in bed en werd ze naar het ziekenhuis gebracht, waar ze weer opknapte. Maar duidelijk was dat ze het huis uit moest, net als haar oudere zussen die al jaren eerder – ook vrij jong – het huis waren ontvlucht.