Paranimf

4 november 2011Netwerken, Overconsumptie, Van EedenRob van Eeden

Afgelopen dinsdag had ik de eer paranimf te zijn voor onze goede vriendin Anne Scheinberg, die in Wageningen promoveerde op het proefschrift Value Added: Modes of Sustainable Recycling in the Modernisation of Waste Management Systems. Zo’n 20 jaar geleden nam ik haar aan bij het CE als veelbelovende afval- en recycling-expert uit de States. Inmiddels toert ze de wereld rond om afvalverwerkings-systemen te onderzoeken en voorstellen te doen voor verbetering via Waste.

Paranimf is een typische Nederlandse, puur ceremoniële taak, waarover Wikipedia het volgende meldt: Paranimfen zijn de begeleiders van een promovendus tijdens de verdediging van zijn of haar proefschrift. De promovendus wordt meestal begeleid door twee paranimfen. De oorspronkelijke betekenis van paranimf is bruidsjonker of bruidsmeisje. In het verleden werd afstuderen of promoveren ook wel gezien als het sluiten van een huwelijk met de universiteit, dus mogelijk ligt daar de verklaring van het gebruik om paranimfen mee te nemen bij de promotie. Verder is het een typisch Nederlandse traditie. Paranimfen hebben tegenwoordig vooral een ceremoniële functie, hoewel zij oorspronkelijk bedoeld zijn om het proefschrift te verdedigen in het geval de promovendus hier zelf niet toe in staat is (bijvoorbeeld door een ongeval of ziekte), of wanneer de promovendus ruggespraak wil houden voor het beantwoorden van een vraag. Honderden jaren geleden, toen academische disputen bij een promotie nog wel eens hoog wilden oplaaien en de gemoederen danig verhit konden raken, dienden paranimfen als lijfelijke beschermers. Het was zeer verstandig om je als promovendus te laten begeleiden door een tweetal potige kerels. In de huidige academische praktijk, waar het maar zelden tot een handgemeen komt, is de paranimf vaak een familielid, vriend(in) of een studiegenoot van de promovendus, en heeft niet noodzakelijkerwijs kennis van zaken van het onderwerp van het proefschrift. Het is dus een erebaan, zoals het getuigen bij een huwelijk. Men wordt wel geacht in dezelfde formele stijl gekleed te gaan als de promovendus.

Rapportcijfers 33 banken, 4de kwartaal 2011

30 oktober 2011Banken, Crisis, Verhuis je geld!Rob van Eeden

Vorige week is voor de derde keer de Spaarbank-meter gepubliceerd, met rapportcijfers voor de 33 Nederlandse banken die spaarproducten aanbieden. LEES VERDER

DE crisis, wat moet ik ermee? (3)

4 oktober 2011Banken, Crisis, Dromen, Ergernissen, Overconsumptie, Verhuis je geld!Rob van Eeden

We kijken met bewondering naar de pleinen in Arabische landen waar burgers in opstand komen tegen hun dictators, en op geweldloze wijze een macht opbouwen om een meer democratische staatsvorm af te dwingen. Dat is ze toch maar gelukt, zeggen we vol bewondering, soms zelfs tegen overheidsgeweld in. Niet dat ze er al zijn daar, en ook niet in alle landen, maar ‘het volk’ is daar toch maar in opstand gekomen en denkt en werkt nu mee bij de opbouw van een nieuwe maatschappij.

Maar het is ver van ons bed, zij vechten tegen dictators, en die hebben wij gelukkig niet, denken we. Maar klopt dat wel? Wij hebben het ‘hier’ veel beter dan zij ‘daar’, dat is waar, zeker op materialistisch gebied. Maar hebben wij nog echt wat in te brengen hier? We leven in een democratie, maar wat houdt dat nog in? Een democratie zou de regering van, door en voor het volk moeten zijn, maar wie regeert er nu eigenlijk echt?

Wat is onze democratie nog waard? 
Het kapitalisme viert wereldwijd hoogtij en we hebben er nauwelijks greep op. Niet als burgers, maar ook onze vertegenwoordigers op nationaal en internationaal niveau staan min of meer met lege handen. Dat is DE crisis van dit moment. Onze vertegenwoordigers vertegenwoordigen ons niet meer, of nauwelijks, maar lopen aan de leiband van internationale bedrijven en financiële instellingen. Daarom heerst de bijna algemeen gevoelde en geuite woede over en tegen de bankwereld. Die met slinkse middelen ons geld hebben afgetroggeld en nu ook nog eens regeringen afdwingen onze welzijnsvoorzieningen af te breken.

Opstand tegen de dictatuur van banken en internationale bedrijven
Na jaren van nauwelijks verzet tegen ongebreideld kapitalisme komt nu ook in Europa en de USA een nieuwe tegenbeweging op gang. Niet van in het zwart geklede punks en anti-globalisten, maar van brave (maar wel boze) burgers, studenten, werklozen, huismoeders en -vaders. Die ook pleinen en straten bezetten en discussiëren over nieuwe vormen van onze samenleving. Waarin we weer greep hebben op ons leven en de toekomst. ‘Wall Street is our street’ staat op de borden.Op het eerste gezicht absurde acties, maar misschien is dat het enige wat we momenteel kunnen doen, want wat er in Wall Street gebeurt is nog veel absurder.

In een reportage van Occupy Kansas City zeggen heel gewone mensen het eigenlijk het duidelijkst. Wij, 99% van de mensen willen de macht weer terug, om mee te denken, om mee te beslissen, voor onszelf, onze kinderen en de toekomst van de aarde.

Oude oplossingen werken niet meer
Politieke partijen werken niet meer of liever gezegd, ze lossen niets op, of het nu de PvdA, de VVD, het CDA of de PVV is. Allemaal zijn ze – min of meer – in crisis. Vakbonden zijn in crisis, de politiek is machteloos, nationaal en internationaal. ‘Je terugtrekken’ werkt misschien op individueel niveau, maar met z’n allen worden we er niet beter van, de status quo blijft gehandhaafd. Actie voeren voor dierenwelzijn, het milieu, CO2-vermindering, allemaal een uurtje het licht uitdoen enz. enz. dragen zeker iets bij, maar pakken het fundamentele probleem van deze tijd niet aan.
En we hebben geen staatslieden meer als Franklin D. Roosevelt, die tijdens zijn inauguratie als president van de VS in 1934 zei: “Toen ze te weinig krediet hadden, stelden de banken voor om ze nog meer te lenen. Door de lokroep van winst volgde ons volk hun valse leiderschap. En nu vragen ze opnieuw ons vertrouwen. Maar ze kennen alleen de wetten van hebzucht. Ze hebben geen visie. En waar geen visie is, sterft een volk.”

Enorme uitdaging
Dus we zullen het zelf moeten doen, iets nieuws helemaal zelf bedenken en van de grond af opbouwen. Dat is niet eenvoudig, maar de contouren van een nieuwe beweging beginnen zich wereldwijd af te tekenen. Occupy Den Haag, waar ik toevallig woon, is daar maar een voorbeeldje van, maar wel een voorbeeld als honderden anderen. Van mensen die er genoeg van hebben zich te laten regeren door het geld, door blind winstbejag ten koste van de meerderheid van weldenkende mensen en de zwakkeren.

Daar moet een eind aan komen, weten we allang, maar nu staan we op het punt op op te staan, en onze stem te laten horen. We weten DE oplossing niet, maar zijn bereid er aan te werken. Vreedzaam en respectvol, luisterend naar elkaar, saamhorig, ons volle verstand inzettend.
We zijn bereid veel in te leveren, om onze toekomst terug te winnen, een toekomst die we ons hebben laten afnemen door de steeds meer om zich heen grijpend graai-cultuur. Maar nu is het GENOEG, we hebben een lange weg te gaan, de eerste stappen zijn gezet.

Het woord van God

3 oktober 2011Atheïsme, ErgernissenRob van Eeden

Vaak wordt de bijbel aangehaald als legitimatie om iets wel of niet te doen, af of goed te keuren. Van een Amerikaanse vriendin kreeg ik een bericht over dr Laura Schlesinger die een bekende radioshow heeft.
De vraag ging over Leviticus 18:22: Bij een manspersoon zult gij niet liggen met vrouwelijke bijligging; dit is een gruwel. Naar aanleiding daarvan ontving zij de onderstaande reactie, waarvan het eerste deel uit het Engels vertaald.

Beste dr Laura,
Hartelijk dank voor al het werk dat u doet om ons te onderwijzen in Gods Wetten, ik heb veel van u show geleerd en probeer het met zoveel mogelijk mensen te delen. Als iemand homoseksualiteit probeert te verdedigen, wijs ik ze op Leviticus 18: 22: einde debat. In dat verband zou ik graag nog wat meer advies van u willen hebben.

Leviticus 25:44 stelt dat ik slaven mag bezitten, zowel mannelijk als vrouwelijk, op voorwaarde dat ik ze koop in naburige landen. Nu hoor ik dat dat wel geldt voor Mexicanen, maar niet voor Canadezen. Dat vind ik raar, kunt u dat uitleggen? Canada is toch een naburig land?
Zoals goedgekeurd in Exodus 21:7 zou ik graag mijn dochter als slaaf verkopen. Wat denkt u dat – in deze huidige economische omstandigheden – een redelijke prijs is?
Ik weet dat het volgens Leviticus 15:19-24 niet toegestaan is contact te hebben met vrouwen die menstrueren. Maar hoe kom ik daarachter? Dat is best moeilijk. Ik heb geprobeerd het te vragen aan (de vele) vrouwen met wie ik samenwerk, maar ze stellen dat niet erg op prijs, sommigen zijn zelfs beledigd.
De rest is HIER in het Engels te lezen
.

DE crisis, wat moet ik ermee? (2)

28 september 2011Banken, Crisis, Overconsumptie, Verhuis je geld!Rob van Eeden

Crisis-of-truc — Geen crisis, maar een truc, volgens Spaanse demonstranten.

Het programma dat ik de vorige keer aanraadde hebben Hanneke en ik nog een keer bekeken en er aantekeningen bij gemaakt. Niets in die documentaire komt helemaal onbekend voor, veel zelfs juist heel bekend, maar het zet alles toch zo goed op een rijtje dat ik het idee heb dat ik nu ‘weet’ wat DE crisis inhoudt. Met grote dank aan het Aftermath Network (AN). Aan de lezer te beoordelen of dat klopt. Daar gaan we!

Metamorfose van een crisis
Het goeie van het AN is dat ze niet blijven steken bij de bekende clichés over de crisis. Zij vormen het gebeurde om tot een consistent en logisch verhaal. Keiharde objectieve wetenschap is het niet, maar dat bieden bankiers en politici ook niet. Het gaat nu eenmaal om ‘menselijk’ gedrag en dat zal nooit als (dode) natuurkunde bestudeerd kunnen worden, wat sommige economen ons ook willen doen geloven. Daarom is het goed en verhelderend dat er zich andere wetenschappers mee bemoeien: sociologen, filosofen, communicatie-deskundigen, rechtsgeleerden. Net zoals Joris Luyendijk nu ‘antropologisch’ onderzoek doet in The City in Londen.

Crisis of truc?
Een van de centrale vragen die het AN stelt is of deze crisis wel een crisis is, of eigenlijk een truc of bedrog, zoals vaak te zien is op de spandoeken van (bijvoorbeeld) Spaanse demonstranten. Want daar lijkt het wel op. Grote banken en andere financiële instellingen in alle westerse landen komen in de loop van 2008 in ernstige liquiditeitsproblemen. Door zeer gecompliceerde en (ook vaak voor henzelf) onbegrijpelijke beleggingsconstructies, teveel en te risicovolle kredieten enz. Op enkele ‘roependen in de woestijn’ na heeft niemand dat zien aankomen, niet de centrale banken en andere toezichthouders, niet de rating bureaus en niet de politici en regeringen.

Als eenmaal duidelijk is dat een flink aantal banken het niet meer redt en dreigt om te vallen, zijn overheden en internationale bankinstellingen wel gedwongen om bij te springen met uiteindelijk duizenden miljarden om ‘het economisch systeem’ in stand te houden. Sommige banken worden door staten overgenomen, andere krijgen mega-leningen om hun liquiditeit weer op peil te brengen. De roep om betere regulering en toezicht is na deze crisis – begrijpelijkerwijze – groter dan ooit. Dit mag nooit meer gebeuren, al die mensen die hun huis of baan zijn kwijtgeraakt, al die bedrijven die zijn gesloten. Dat moet voorkomen worden, is de algemene mening.

Het vreemde is, dat er – ondanks alle stoere verhalen en plannen van regeringen en politici – weinig terecht komt van die strengere regels en toezicht. Drie jaar na het begin van de crisis is duidelijk dat de banken op dezelfde manier voortgaan als ervoor, of nog erger. Er zijn wel wat regels aangescherpt, zoals de Basel III akkoorden, maar in de praktijk blijkt dat de banken nog steeds de vrije hand hebben of nemen. Door hun enorme kennis- en technologie-voorsprong kunnen ze doen en laten wat ze willen. Ze maken, ook in landen als Spanje, nu weer winsten als nooit tevoren en speculeren dat het een lieve lust is. Er is/was dus wel degelijk van crisis, maar ook van bedrog sprake. Omdat banken en andere financiële instellingen ons – de belastingbetaler – hebben opgezadeld met enorme extra lasten, die nu ‘afbetaald’ worden door bezuinigingen op allerlei verworvenheden van onze welzijnsstaat. Dat is toch wel een heel slimme truc.

Internationaal kapitalisme viert hoogtij
Als je er goed op studeert en over nadenkt dan kan je niet tot een andere conclusie komen dan dat het kapitalisme, onder aanvoering van grote internationale bedrijven en de banksector in feite de macht heeft in de wereld. Niet dat ze vanuit één centrum werken en vandaar hun ‘complotten‘ smeden om ons arbeiders en burgers verder uit te buiten, maar in de praktijk komt al hun handelen gezamenlijk daar wel op neer. Zij bepalen hoe de zaken lopen, hoe gehandeld wordt, waar geïnvesteerd, wie wel en wie geen huis of werk of inkomen heeft.  En nationale regeringen hebben het nakijken. Die blijken niet in staat die enorme macht van het internationale kapitaal in hun greep te krijgen, of op zijn minst te reguleren. Evenmin zijn internationale organisaties als de VN en Wereldbank in staat het tij te keren. We moeten onze meerdere erkennen: het grootkapitaal dat ons allemaal aan de leiband heeft.

Natuurlijk weten de kapitalisten dat het nodig is dat we inkomen hebben, en liefst groeiend, want alleen dan kunnen we consumeren (en lenen niet te vergeten), alleen dan levert dat winsten op voor verdere zelfverrijking. Vandaar ook de voortdurende roep om meer consumptie als enige uitweg uit de crisis, geen geld meer voor cultuur of zorg, maar voor producten, techniek, plasmaschermen, iPads, auto’s en ga zo maar door. Maar het netto effect is dat de inkomensverschillen alleen maar groter en groter worden, en dat wereldwijd, zowel in armere landen als in het ‘rijke’ Amerika. (wordt vervolgd)

Nieuw land

28 september 2011Den Haag in de lift, KunstRob van Eeden

Natuur in actie

27 september 2011HipstamaticRob van Eeden

DE crisis, wat moet ik ermee?

24 september 2011Banken, Crisis, Ergernissen, Overconsumptie, Verhuis je geld!Rob van Eeden

Doordat Hanneke en ik al jaren betrokken zijn bij de (beoordeling van de) Nederlandse bankwereld, zijn we er waarschijnlijk meer mee bezig dan anderen, maar de enigen zijn we zeker niet die ons druk maken over de crisis. Het is – denk ik – sowieso voor het eerst in ons leven dat we het over DE crisis hebben. Er waren er natuurlijk wel meer: de oliecrisis (met die leuke autovrije zondagen), de Cubacrisis, de nep Millennium-bug-crisis, de Internet-bubble. Maar deze crisis is toch anders, lijkt iedereen op de een of andere manier meer te raken en wordt niet alleen door ons, maar door velen DE crisis genoemd. Maar wat houdt die crisis nou eigenlijk in? Wat zit erachter? En hoe komen we eruit?

Of is dit nog maar het begin?
Een vriend van ons, Braziliaan van geboorte, is ervan overtuigd dat deze crisis nog maar een voorproefje is van een wereldwijde instorting van de economieën en geldsystemen. Hij voorspelt dat huizen ‘binnenkort’ niets meer waard zijn, dat je met geld alleen nog je billen kunt afvegen. Dat we aangewezen zullen zijn op onze eigen overlevingsstrategie. Zijn opossing is land kopen in Brazilië, er een huis bouwen, een paard kopen en zo zelfvoorzienend mogelijk worden. Binnenkort vertrekken zijn vrouw en hij. Hun geld zetten ze om in gouden en zilveren munten en staven. Dat is volgens hen de enige uitweg. Voor jezelf zorgen, zo min mogelijk last zien te hebben van anderen en je ook zo min mogelijk iets van anderen aantrekken.

Toen hij, zo’n jaar geleden, met dat verhaal bij ons aankwam, waren we er wel een een tijdje door aangeslagen. Het is een intelligente vent en ook zijn vrouw waarderen we zeer. Ik kon het verhaal niet echt geloven, maar bleef er toch wel aan denken. Hanneke en ik moeten het de komende jaren zien te rooien van onze spaarcentjes en inmiddels voor ons beiden AOW, plus het huis waarin we wonen. Als je zijn verhaal serieus nam, dan zouden we daar op niet al te lange termijn niets meer aan hebben. Na wat langere tijd bleken Hanneke en ik er verschillend op te reageren.

Bang voor de toekomst?
Hanneke bleef ‘bang’ voor die ons voorspelde toekomst. Niet alleen voor zichzelf, maar vooral ook voor mensen die het nu al veel slechter hebben dan wij. Hanneke werkte jaren bij de Voedselbank en het leek haar verschrikkelijk voor mensen die het nu al krap hebben. Hoe zouden die het krijgen als een nog grotere crisis zou uitbreken. Ik zette het van me ervan af, want kon het niet geloven. Het zou allemaal wel meevallen, dacht ik, zo erg was het nu ook weer niet. We wonen in een van de rijkste landen ter wereld en hebben echt heel erg goed. Al zou die crisis uitbreken, dan nog zou het wel meevallen.

Hanneke ging zich meer tegen de crisis wapenen. Ze verdiepte zich in stadsboerderijen, groenten en fruit kweken in eigen (en andermans) tuin. Heerlijke verse sla leverde dat bijna de hele afgelopen zomer op, overigens, uit eigen tuin. Af en toe wilde ze ook wat voorraden aanleggen, een soort noodpakket, maar dat kwam er niet echt van. En ze wilde het laatste restant van onze hypotheek zo snel mogelijk aflossen. Echt slim leek het me niet, nu de huizenprijzen nog steeds dalen, maar ik loste wel mee af (omdat ik ook niets beters kon bedenken, met de spaarrentes van vandaag de dag). Over een maand of wat zijn we hypotheek-vrij.

Op een reis naar Brazilië, eind vorig jaar langs een serie ecodorpen en andere milieu- en sociale projecten, stuitten we weer op die crisis. Ook onze Amerikaanse reisgenoten waren er allemaal mee bezig, begrijpelijkerwijs, want in Amerika is het allemaal veel harder is aangekomen. En Brazilië confronteerde hen daar nog sterk mee, want daar lijkt alles wel het tegendeel van crisis, met bruisende ontwikkelingen, economische groei, een overvloed aan jonge ondernemende mensen en ongelofelijke vitaliteit en creativiteit. Overal, of het nu in de favellas was, in rijke steden of op het platteland.

De Amerikaanse ‘oplossing’
Een aantal van die Amerikanen is betrokken bij Transition Towns, ontstaan door het bewustzijn dat de olievoorraden over het hoogtepunt heen zijn (peak oil), dat brandstoffen steeds duurder worden en dat we moeten zoeken naar alternatieven. Het zijn allerlei projecten in steden en dorpen, gericht op milieuvriendelijker gedrag van individuen, gezinnen en kleine groepen, richting zelfvoorzienendheid, permacultuur enz. Op de een of andere manier stuitte me dat tegen de borst. Ik kan niet geloven dat dat ons nu uit de crisis kan halen. Het is natuurlijk prima dat steeds meer mensen zich bewust worden. Maar voor mij was het allemaal te popperig. De crisis oplossen door een soort kabouterdorpen op te richten? Nee, sorry, dat ging er niet in, vooral niet als ik me realiseerde hoeveel vlieg- en autokilometers diezelfde Amerikanen maakten, hoeveel vlees ze verorberden. En dat ze echt niet van plan waren zich van het elektriciteitsnet af te koppelen. Echt Amerikaans naief!

Maar wat dan wel?
Die vraag is hier misschien te vroeg gesteld. Dat is ook m’n bezwaar tegen de ‘oplossingen’ van die Amerikanen (en Hanneke). Het zal allemaal geen kwaad doen, maar zijn het wel oplossingen. Of oplossingen voor een heel ander probleem, oplossingen op zoek naar een probleem, ook zoiets typisch Amerikaans. Misschien is het beter me eerst af te vragen wat die crisis nu eigenlijk precies in houdt? Gaat het alleen om de banken die zich misdragen hebben, en waar wij belastingbetalers de dupe zijn? Of zit er meer achter, of minder?  Eigenlijk moet ik bekennen dat ik er niet veel van snap. Een aflevering van Tegenlicht (19-9-2011), Metamorfose van een crisis heeft me bij het beantwoorden van die vraag een aardig eindje op weg geholpen. Het wierp nieuw licht (vergeef me de beeldspraak) op de achtergronden en het ontstaan van de crisis. (wordt vervolgd)